Knúzið bendir á þessa umfjöllun í Kastljósi í síðustu viku, þar sem fram kemur að konur og læknar eiga það til að útiloka hjartasjúkdóm sem greiningu, þar sem staðalímyndin um feita stressaða hjartveika karlinn er svo sterk.
Fyrir Alþingi liggur nú frumvarp til nýrra barnalaga sem á margan hátt er byltingarkennt. Margt er þar óumdeilt, eins og réttur barna til að njóta samvista við báða foreldra, enda eru barnalög sett með hag barna í huga. Réttur barna til foreldra er síðan mikilvægari en réttur foreldra til að eiga börn.
Skilnaðir eru álíka algengir hér og í öðrum löndum og þá verður að semja um forsjá, umgengni og annað sem tryggir vellíðan barna, þótt breytingar verði á heimilishögum þeirra. Þetta tekst mörgum afar vel, þar sem gagnkvæmur vilji er fyrir hendi og hagsmunir barnsins hafðir að leiðarljósi. Ef frá þessu víkur kemur til kasta dómskerfisins að leysa úr deilum.
Halla Gunnarsdóttir, aðstoðarmaður Ögmundar Jónassonar ráðherra, sem flytur frumvarpið, segir um það á bloggsíðu sinni:
„Verði frumvarpið að lögum verða grunngildi Barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna lögfest og réttarstaða barna styrkt til muna, ekki síst barna sem deilt er um forsjá yfir og umgengni við. Sátt er lykilhugtak frumvarpsins og aðkoma hins opinbera að deilum mun miða að því að aðstoða foreldra við að ná sátt, vegna þess að sátt er best fyrir börnin. Málefni barna eiga ekki heima inni í farvegi átaka, heldur farvegi sáttar. Þannig er gert ráð fyrir að veita stórauknum fjármunum til sáttameðferða og foreldrar sem eiga í deilum verða skikkaðir til að ræða málin með fagaðila.....
Þetta eru byltingarkenndar breytingar og ég játa því að það kom mér á óvart hversu takmarkað pláss þær hlutu í umræðunni á þingi, sem nokkrir þingmenn tóku þátt í. Mest púður fór í að ræða hvort dómarar eigi að hafa heimild til að dæma sameiginlega forsjá, en í frumvarpinu er ekki gert ráð fyrir að lögfesta slíka heimild.
Halla Gunnarsdóttir: 03022012.
Félag um foreldrajafnrétti hefur bent á að þessi dómaraheimild hafi verið í frumvarpsdrögum og er ekki sátt við að hún hafi verið tekin út. Talsmaður félagsins tjáði sig um það í Kastljósi.
Ögmundur Jónasson benti á það í viðtali að 92% skilnaðarmála enduðu með sátt en um 8% kæmu til kasta dómstóla. Félag um foreldrajafnrétti, sem hét áður Félag ábyrgra feðra, hefur löngum fullyrt að hallað sé á feður í dómskerfinu í þessum forsjárúrskurðum og ganga sumir svo langt að segja að móðurrétturinn sé svo heilagur að tala megi um forréttindi. Sú virðist ekki vera raunin við nánari skoðun.
Í lokaritgerð sinni til BS-prófs í viðskiptalögfræði haustið 2010 fjallar Hjörtur Dór Sigurjónsson um úrskurði í forsjármálum og setur þar fram þessa rannsóknarspurningu:
„Réttarstaða feðra í forsjármálum á Íslandi – Er foreldrum mismunað á grundvelli
kynferðis við réttarframkvæmd?“
Höfundur skoðaði 30 forsjármál frá tímabilinu 2006 til 2009 út frá ellefu atriðum sem nánar má fræðast um í ritgerðinni. Niðurstaða hans er þessi og svarar rannsóknarspurningunni:
„Nei, foreldrum er ekki mismunað eingöngu á grundvelli kynferðis. Á Íslandi er fyrst og fremst litið til þess hvað er barninu fyrir bestu. Þessa niðurstöðu leggur höfundur fram eftir að hafa framkvæmt eigin rannsóknir, reifað fjölmarga forsjárdóma, kynnt sér löggjöf er að viðfangsefninu snýr og litið til annarra rannsókna og skrifa. Hitt er annað mál að það virðist halla á rétt forsjárlausra foreldra og „lögheimilislausra.“ Feður eru þar í miklum meirihluta þar sem 95% meðlagsgreiðenda eru feður. Því má ef til vill halda því fram að hér á landi halli á rétt feðra í málum er snúa að forsjá, en í eiginlegum forsjármálum, það er að segja málum þar sem deilt er um forsjá fyrir dómstólum, sé ekki um greinanlega mismunun að ræða. "
Það er umdeilt hvort þessi heimild dómara til að úrskurða um sameiginlega forsjá, muni stuðla að því að forsjármálum færi fækkandi hérlendis. Heimildin gæti fælt fólk frá því að fara fyrir dómstóla með sín mál og leggja sig meira fram við að ná sáttum, þar sem dómari hefði að öðrum kosti vald til að dæma sameiginlega forsjá. Á hinn bóginn er heldur varla eðlilegt að dómari þurfi að gera upp á milli tveggja hæfra aðila og svipta annað foreldrið forsjá, þegar málsaðstæður mæla ekki beinlínis með því.
Þessi úttekt er engan veginn tæmandi. Henni er ætlað að varpa ljósi á hliðar þessa máls og eru lesendur hvattir til að smella á tenglana í greininni, gefa sér tíma til að lesa sjónarmið beggja aðila og gera upp hug sinn, án þess að gleyma kjarna málsins sem eru réttindi barna. Börn verðskulda góð lög og sanngjarna málsvara.
Samtökin Friðarsmiðirnir halda reglulega námskeið í austurlenskum kökubakstri og leiða þá saman konur af gyðinga- og íslamstrú. Þar fá þær tækifæri til að hittast og deila með sér eldhúsráðum og læra um leið að virða hver aðra.
Annie-Paule Dercansky, stofandi samtakanna, segir að „menningarlegur uppruni þeirra og allar kvenlegar hefðir séu í raun náskyldar og því sé engin ástæða til að þær geti ekki náð saman“.
Ófriðurinn í Mið-Austurlöndum á alls ekki að þurfa að hafa áhrif á samskipti þessara hópa í Frakklandi. Til að styrkja samkenndina hafa þær staðið fyrir ýmsum uppákomum. Má þar nefna kökugerðarnámskeiðin, kvikmyndasýningar, málfundi, lautarferðir og ýmislegt fleira. Þessar uppákomur eru opnar öllum, konum og körlum og megintilgangurinn er að fá gyðinga og múslima í Frakklandi til að ræða saman og átta sig á skyldleika menningar þeirra.
Í báðum þessum hópum bera konur iðulega ábyrgð á uppeldi barnanna og þess vegna var ákveðið að byrja á því að styrkja samstöðu þeirra á milli. Myndirnar eru teknar á einu af þessum kökugerðarnámskeiðum. Hér birtast þrjár þeirra, en alla seríuna er að finna hér.
Þýtt og birt með góðfúslegu leyfi vefsins Essencielles, sem er samvinnuverkefni nokkurra kvenna sem vilja sýna konur eins og þær eru í raun og veru, en ekki eins og þær birtast okkur iðulega í auglýsingum, kvikmyndum, sjónvarpi og fjölmiðlum.
Greinin Lite objektifiering skadar väl ingen? eftir Gisela Jönsson birtist á síðunni skepchick.se þann 16. janúar 2012. Hún var þýdd og birtist hér með góðfúslegu leyfi höfundar.
Engan veginn sambærilegt! Mynd: www.fabioifc.com
Sumt fólk heldur að svo lengi sem Chippendales og Ladies Night séu til sé hlutgerving kvenna og karla ekki vandamál. Þetta er jú sami hluturinn, eða hvað? Nei, ekki aldeilis! Þegar spurt er „hvað er svona skelfilegt við þetta?“ svara ég til dæmis með því að benda fólki á greinina Þáttur hlutgervingar sjálfsins í þunglyndi hjá konum: Hlutgervingarkenningar kannaðar.
Hlutgerving á konum leiðir til þess að konur hlutgera sjálfar sig í auknum mæli. Þetta leiðir svo til þess að konur fara að skammast sín fyrir eigin líkama og útlit. Skömmin getur svo aftur leitt af sér þunglyndi. Tilraun þar sem fólk var hlutgert með því að láta þátttakendur koma fram í efnislitlum toppi, sýndi að konur hlutgerðu sjálfar sig en karlar ekki. Konurnar upplifðu skömm og einbeiting þeirra minnkaði, en það var mælt með stærðfræðiprófi. Sjálfs-hlutgerving veldur því sumsé að konur meta sjálfar sig minna og standa sig auk þess verr. Hlutgerving er því alls ekki saklaus og getur haft mjög afdrifaríkar afleiðingar. Fyrir konur.
En ég er ekki bara að benda á að hlutgerving sé slæm, ég er að reyna að koma enn mikilvægari punkti á framfæri: Hlutgerving hefur ekki sömu áhrif á kynin. Með öðrum orðum er hlutgerving kvenna og karla ekki sambærileg. Afleiðingarnar eru ekki þær sömu. Þegar kona er hlutgerð fer allt annað ferli í gang en þegar karl er hlutgerður. Þar sem þú tilheyrir einungis einu kyni er klárt mál að þó þú hafir upplifað annað tilfelli hlutgervingar hefurðu ekki upplifað hitt tilfellið.
Fjölmargar rannsóknir hafa verið gerðar á því hve mismunandi áhrif hlutgerving hefur á kynin. Hér ætla ég að nefna þrjár.
Í rannsókn sem birt var 2011 voru þátttakendur beðnir um að dæma annað fólk út frá annars vegar útliti þess og hins vegar persónuleika [Barack og Michelle Obama — aths. þýð.] og/eða frammistöðu [sjónvarpsfréttamenn og -konur — aths. þýð.]. Þegar fókusinn var á útlit var hæfni kvenna, hlýleiki og siðferði þeirra dæmt harðar en þegar fókusinn var á persónuleika þeirra (öllum þátttakendum voru sýndar sömu konurnar). Mat þátttakenda á karlmönnum stjórnaðist aftur á móti ekki af því hvort fókusinn var settur á útlit eða persónuleika. (Frá konu til hlutar: Kyn áhorfanda, áhersla á útlit og upplifun á hlýleika, siðferði og hæfni.)
Í annarri rannsókn voru þátttakendur (konur og karlar) látnir horfa annars vegar á líkama kvenna neðan við háls og hins vegar á andlit kvennanna. Á meðan áttu konurnar sem horft var á að segja frá sjálfum sér. Þær konur hverra líkami var sýndur en ekki andlit töluðu miklu minna um sjálfar sig en þær konur hverra aðeins andlit var sýnt. Kyn áhorfandans skipti ekki máli. Niðurstaðan er ótvíræð: Hlutgerving veldur þöggun hjá konum.
Hlutgerving hefur sem sagt önnur áhrif á konur en karla. Allar vangaveltur um að hlutgerving karla skapi einhvers konar ógnarjafnvægi milli kynjanna eru því á misskilningi byggðar. Hlutgerving kvenna og karla er engan veginn sambærileg.
Þetta þýðir líka að karlmenn geta ekki vísað í eigin reynslu af hlutgervingu til þess að sýna fram á að viðbrögð kvenna við hlutgervingu séu röng og yfirdrifin, eða til að benda á að ályktanir sem konur draga af því að verða fyrir hlutgervingu séu rangar eða óskynsamlegar. Það er tilgangalaust fyrir karlmann að reyna að ímynda sér „hvað hefði ég gert“, því aðstæðurnar sem hann ímyndar sér geta ekki verið þær sömu og kona upplifir. Konur geta upplifað það hvernig er að vera kona í samfélaginu en það geta karlmenn ekki. Þeir verða einfaldlega að hlusta á konurnar lýsa reynslu sinni vilji þeir öðlast skilning á henni.
Málið hér er ekki að konur hafi alltaf rétt fyrir sér, eða að konur hugsi og upplifi alla hluti eins. Málið er að karlmenn hafa afskaplega takmarkaðar forsendur til að dæma upplifanir kvenna af hlutgervingu, því þeir vita einfaldlega ekki hvað þeir eru að tala um.
Ætli maður sér að skilja aðstæður sem maður hefur aldrei lent í þarf maður að sýna samkennd. Og hlusta. Og leyfa konum að tala um reynslu sína án þess að reyna sjálfur að útskýra, út frá eigin reynsluheimi, af hverju upplifun kvenna af þeirra eigin reynslu er röng. Ætli maður að setja sig í spor annars þarf maður að hlusta, hlusta og hlusta aðeins meira.
Á lífsstílsvef einum hér á landi birtist greinarkorn 9. febrúar 2012 þar sem okkur er tilkynnt að fatahönnuði úti í heimi finnist vinsælasta dægurlagasöngkona heims, hin undurfagra og hljómmikla Adele vera of feit. Reyndar er misræmi milli fyrirsagnarinnar "Finnst Adele allt of feit" og því sem hún segir orðrétt eftir hönnuðinum Lagerfeld en hann ku hafa sagt að sér fyndist Adele aðeins of feit. En látum það nú liggja milli hluta, fyrirsögnin hefur verið talin líklegri til að veiða fleiri lesendur með sterkari orðum og hvað á þá að láta eðlileg vinnubrögð eins og að vitna kórrétt í fólk stoppa sig.
Spurningin sem brennur á mér er þó þessi: hver er tilgangurinn með því að láta okkur vita af þessari heitu yfirlýsingu Lagerfelds? Er nauðsynlegt fyrir börnin okkar sem mörg hver halda óskaplega upp á þennan listamann að vita að einhverjum þyki hún of feit? hvaða skilaboð er verið að senda þeim með því að benda á þessa skoðun Lagerfelds?
Væri ekki betra að skrifa grein um hversu óskaplega hæfileikarík, dugleg og kraftmikil Adele er? Hvaða árangri hún hefur náð? Hvað hún skrifar magnaðar melódíur og texta? Hversu glæsileg hún er og sterkur karakter? Eins hefði verið hægt að skrifa mun betri grein um að sem betur fer hafi Adele sjálf lýst frati á þessa svokölluðu fegurðarstaðla enda hefur hún svarað þessari gagnrýni Lagerfelds fullum hálsi sem svo varð til þess að hann hefur beðið hana afsökunar og lýst yfir aðdáun sinni á henni. Ekki hefur birst múkk um það á Smartlandi.
Tveimur dögum seinna er svo grein á sama vef þar sem tuggið er á því að Demi Moore þjáist af lystarstoli og að hún megi ekki stíga ein á vigtina. Ekki nóg með það, heldur eru ÞRJÁR aðrar greinar uppi við á vefnum sem ræða það að þessi tiltekna kona sé of grönn. Af hverju þarf almenningur að fá þessar upplýsingar? Hvað segir það okkur að þessi ágæta leikkona eigi í vandræðum með holdafarið og sé komin í baráttu vegna þess? Af hverju er ekki frekar skrifuð grein um myndirnar hennar, hvaða flotta árangri hún hafi náð á ferlinum, hversu glæsileg og sterkur karakter hún er?
Á sama tíma eru hvorki meira né minna en fimm greinar á Smartlandinu þar sem sagt er frá konum sem hefur tekist að létta sig um vissan fjölda af kílóum (13, 33, 60, 70 og svo ein sem segir frá því að einhver hafi verið 100 kg við fermingu), sagt frá safakúr sem George Clooney sé á og þar að auki nokkrar megrunartengdar fréttir í viðbót.
Þessi ofuráhersla á holdafar mun ekki lagast á meðan svona "fréttaflutningur" veður uppi í fjölmiðlum, sérstaklega ekki þegar greinin um Adele kemur í kjölfar greinar á sama vef daginn áður þar sem talað er um föstur sem hollar, sykur sem eitur og nauðsyn þess að banna bakarí, þvert á ráðleggingar lærðra næringarfræðinga með alvöru háskólagráður sem allir með tölu mæla með grófu brauði sem hluta af hollu mataræði.
Það er ekki og á ekki að vera helsti mælikvarði á manneskjur hvort þær eru í laginu eins og stundaglös eða spýtukallar. Það er bara ekki rétt. Bara alls ekki rétt.
Við verðum að halda því að börnunum okkar að meta fólk að verðleikum en ekki útliti, þau eiga það inni hjá okkur.
(P.s. Ef ENDILEGA þarf að setja eitthvað út á hana Adele má setja út á reykingarnar. Ég skal ekkert kvarta yfir því! :) )
Yfirleitt þekkjum við líkamlegt ofbeldi og líklegt er að þú skilgreinir það sem ofbeldi ef maki þinn slær þig eða kýlir, sparkar í eða bítur þig, lokar þig inni, sker þig eða hendir í þig hlutum. Andlegt ofbeldi er erfiðara að greina og því hefur oft mikið gengið á áður en brotaþoli áttar sig á því hvað er að gerast.
Óæskileg framkoma getur stundum verið ofbeldi en stundum ekki. Það fer eftir kringumstæðum, upplifun, því sem hefur gengið á áður og því hvar völdin liggja í sambandinu. Annað flokkast alltaf undir ofbeldi.
Þú ert í ofbeldissambandi eða þú ert hugsanlega í ofbeldissambandi ef maki þinn;
• hefur þig undir ströngu eftirliti
• kemur í veg fyrir að þú hittir vini þína eða fjölskyldu
• takmarkar aðgang þinn að peningum
• kemur í veg fyrir að þú vinnir utan heimilis
• segir þér hvernig þú átt að klæðast
• kemur fram vilja sínum með hótunum
• öskrar á þig og svívirðir þig
• virðir ekki skoðanir þínar og tilfinningar
• sakar þig um svik eða framhjáhald
• þvingar þig til að horfa á klám
• gagnrýnir þig og verkin þín
• niðurlægir þig á almannafæri
• ásakar þig um það sem hann sjálfur eða aðrir bera ábyrgð á
• eyðileggur persónulegar eigur þínar
• neyðir þig til samfara eða annarra kynlífsathafna
• rengir upplifanir þínar t.d. þegar hann hefur komið illa fram við þig
• hótar að fyrirfara sér ef þú lætur ekki að vilja hans
• niðurlægir þig kynferðislega
Inni á heimasíðu Kvennaathvarfsins er að finna spurningalista sem eru gagnlegir til að meta ofbeldi í samböndum.
VISSIR ÞÚ AÐ?
• Samkvæmt nýlegri íslenskri rannsókn hefur rúmlega 21% íslenskra kvenna orðið fyrir líkamlegu og/eða kynferðislegu ofbeldi af hálfu maka eða fyrrverandi maka
• Það jafngildir því að á bilinu 23.000–27.000 konur á Íslandi hafi verið beittar líkamlegu og/eða kynferðislegu ofbeldi af maka eða fyrrverandi maka
• Í sömu rannsókn kemur í ljós að 1–2% kvennanna höfðu verið beittar líkamlegu og/eða kynferðislegu ofbeldi af hálfu maka eða fyrrverandi maka á undangengnum 12 mánuðum
• Það jafngildir því að á bilinu 1200–2300 konur verði fyrir ofbeldi af þessu tagi á Íslandi á einu ári
• Kvennaathvarfið er athvarf fyrir konur og börn þeirra sem ekki geta búið heima hjá sér vegna ofbeldis og að á hverju ári dvelja tæplega 200 gestir í athvarfinu í lengri eða skemmri tíma
• Á þeim tæpum 30 árum sem Kvennaathvarfið hefur verið opið hafa um það bil 3400 konur og 2800 börn dvalið í athvarfinu um lengri eða skemmri tíma
• Að samkvæmt Alþjóða heilbrigðismálastofnuninni (WHO) munu 35% þeirra karla sem beita ofbeldi í nánu sambandi einu sinni, gera það aftur innan 5 vikna
• Það að að slíta ofbeldissambandi þýðir ekki sjálfkrafa að ofbeldinu linni
• Þegar kona yfirgefur ofbeldismann gengur oft í garð hættulegasti tíminn í sambandinu, og morð á konum sem slitið hafa ofbeldissambandi virðast mun algengari en morð á konum sem enn búa með ofbeldismanni
• Á Íslandi bjóðast mönnum sem beita ofbeldi í nánum samböndum meðferðarúrræðið KARLAR TIL ÁBYRGÐAR vilji þeir breyta hegðun sinni.
• Einungis 12% kvenna sem nýttu þjónustu Kvennaathvarfsis á síðasta ári höfðu kært ofbeldið til lögreglu þrátt fyrir að rúmlega 60% hafi hlotið sýnilega líkamlega áverka í sambandinu. Dómar yfir ofbeldismönnunum hafa verið afar fáir.
• Ýmsir sjúkdómar, s.s. liðagigt, asmi og lungnaþemba eru mun algengari meðal kvenna sem búa við ofbeldi heldur en annarra kvenna.
• Birtingarmyndir ofbeldis í nánum samböndum eru ótalmargar og mismunandi en sérstaða þess birtist í því að gerandi og brotaþoli eru tengd nánum böndum sem gerir ofbeldið enn sársaukafyllra og erfiðara að forðast það en annars væri.
Fyrirsögnin er tekin úr athugasemd sem birtist á athugasemdakerfi vefmiðils fyrir nokkrum dögum. Ungur maður var að gefa kynsveltum femínistum tóninn enda voru þeir svo óforskammaðir að níða klám sem niðurlægjandi ofbeldi þar sem hlutaðeigandi aðilar eru hlutgerðir.
Nokkrir lögðu orð í belg og sögðust ekki skilja hvað væri átt við með klámvæðingu. Ég held að athugasemdin unga mannsins; „klám er ekkert annað en kynlíf fest á filmu“ sé ótvíræð lýsing og staðfesting á því hvernig klámið hefur náð að seytla inn í menningu okkar.
Klámvæðing er heiti á því menningarferli þegar klám og hlutverk, myndmál, táknmyndir og orðfæri úr kláminu smeygja sér inn í okkar daglega líf sem hversdagslegt, samþykkt og jafnvel dáð menningarlegt fyrirbæri. Mörkin verða svo óljós að við gerum ekki lengur greinarmun á kynlífi og klámi, það er orðið eitt og hið sama.
Svo virðist sem að kynlíf sé smættað í menningu okkar, niður í öreindir. Yfirleitt eru kynlífi gerð svo takmörkuð skil að það verður okkur framandlegt nema í gegnum áreiti sem vekja grunnhvatir sem síðan heimta líkamlega útrás.
Samfélag okkar er haldið kynferðislegum og líkamlegum framandleika en virðist jafnframt vera heltekið af líkamanum og kynlífi. Eitt hámark á slíkri „heltekningu“ er í formi kláms, þar sem tvenns konar (jafnvel fleiri) kynfæri smella saman í taktföstum dampi undir stynjandi, másandi einstaklingum sem virðast þurfa öndunarvél hið snarasta.
Þegar horft er á klám er sá sem horfir algjörlega framandi þeim sem horft er á. Klám er skrumskæling þess sem við köllum kynlíf og aðeins örmynd þeirrar víðáttu sem gott kynlíf stendur fyrir. Gefandi og nærandi kynlíf byggir á gagnkvæmu ferli samveru og samþykki jafningja, þar sem báðir aðilar sýna umhyggju og virðingu. Í þeim farvegi geta þau tjáð þarfir sínar og þeim þörfum er sinnt með fullu samþykki beggja.
Líkamlegur framandleiki birtist ekki síst í því að líkaminn er annað hvort upphafinn með tilbeiðslukenndum öfgum eða gildi hans er hafnað. Tengslaröskun milli sálar og líkama sést vel í þeirri almennu afstöðu í samfélagi okkar að líta á skynsemi og tilfinningar sem andstæður. Slík aðgreining leiðir til þess að við förum að líta á líkama manneskju sem hlut sem er aðskilinn frá persónunni sem ber hann. Við vitum öll að við búum ekki í líkömum eða hulstri sem er aðskilið frá okkur sjálfum. Við erum sá líkami sem við berum. Virðing fyrir líkamanum samsvarar virðingu fyrir persónunni sem hann ber. Það líkamsrými sem við höfum er grundvöllur fyrir persónulegri veru okkar og viðleitni til að deila nærveru okkar með öðrum. Það hvaða augum við lítum á líkama okkar og tengjumst öðrum líkömum er bókstaflega grundvöllur allrar tilveru okkar.
Annað hámark líkamlegs framandleika eru vændiskaup, sem venjulega eru réttlætt undir þeim formerkjum að viðskiptasamband sé á milli tveggja jafnra og viljugra einstaklinga. Jafnræði milli þeirra getur hins vegar aldrei orðið að veruleika, þar sem sá sem kaupir hefur rétt á að fá sínu fullnægt, án tillits til þarfa eða óska aðilans sem selur. Langanir seljandans og þarfir eru í aukahlutverki og skipta ekki máli í þessu samhengi. Val hans er auk þess alltaf skilyrt, eins og flest „val“ er. Því varla velkjumst við í vafa um hvort valið standi á milli þess að vera lögfræðingur eða vændiskona. Flestir vændisseljendur bjóða fram þjónustu sína til að framfleyta sér, vegna peninganna eða til að fjármagna neyslu. Nautn og gríðarleg löngun í kynlíf er sjaldnast ástæða þess að manneskja leiðist út í vændi.
Kynlíf í formi líkamlegrar útrásar, eins og klámneytendur og vændiskaupendur sækjast eftir, er vafalítið afar takmarkað. Slík takmörkun lýsir sér best í því að alltaf þarf að ganga lengra til að fá örvun og útrás. Fullnægingar eru í raun hverfandi nema ef vera skyldi sáðlát karlmannsins, sem á ekkert skylt við raunverulega fullnægingu sem nærir alla verund einstaklingsins. Slíkar „nægingar“ verða aldrei „fylltar“, eru sjaldan fullnægjanlegar og þörfin fyrir meira verður knýjandi. Samfélagið setur slíkar kenndir á stall sem eitthvað óseðjandi og villt tryllingskynlíf sem eftirsóknarvert sé að ástunda. Hinsvegar virðist þessi viðleitni vera fremur fálmkennd og getur aldrei uppfyllt tilheyrandi tómleika sem virðist botnlaus, þar sem hugurinn fær aldrei ró því hann fylgir ekki með.
Hvergi erum við eins líkamlega framandi og í þessu tvennu; klámi og vændi. Hvergi sýnum við líkömum okkar og annarra eins mikla vanvirðingu.
Við erum miklu meira en viðbrögð við áreiti. Sem kynverur erum við öll tilvera okkar. Kynvera er ekki eitthvað hlutverk sem við göngum í þegar við stundum kynlíf. Við aðgreinum ekki líkamann frá huga okkar eða því félagslega samhengi sem við lifum í.
Kynverund okkar birtist í öllu sem við erum, gerum og hugsum, í löngunum okkar og þrám. Kynverund okkar er miklu viðtækari og dýpri en líkamleg útrás tveggja líkama í samförum. Slík útrás er eins og örsaga við hliðina á skáldsögu í 5 bindum. Einmitt þess vegna eru afleiðingar vændissölu og klámiðnaðarins svo gríðarlegar. Það er ekki hægt að aftengja líkamann persónunni sem ber hann. Líkaminn og persónan eru eitt og hið sama. Ekki síst af þessum sökum getur lítið réttlætt að við fullnægjum okkar kenndum með því að kaupa aðgang að líkama annarrar manneskju.
Afleiðingar kláms og vændis á þá sem selja þjónustu sína, eru taldar hliðstæðar afleiðingum kynferðisofbeldis en mun alvarlegri. Skömmin sem manneskjan ber, ekki síst vegna þeirrar skoðunar samfélagsins að það sé hennar einlæga val að selja líkama sinn, brýtur endanlega niður sjálfsvirðingu hennar. Lítilsvirðingin sem mætir þessum manneskjum í formi virðingarleysis fyrir persónu þeirra, draumum og löngunum gerir það að verkum að margar gefast upp.
Samtökin Pink Cross Foundation sérhæfa sig í að koma klámneytendum og klámmyndaleikurum til hjálpar. Eftirfarandi myndband er gert undir þeirra formerkjum og er tileinkað minningu klámstjarna sem hafa látist fyrir aldur fram. Yfirleitt af eigin völdum.
Mundir þú vilja að dóttir/sonur, móðir/faðir, systir/bróðir þín/þinn seldi líkama sinn eða léki í klámmyndum? Hvert og eitt þeirra andlita sem hér birtast í myndbandinu var dóttir, sonur, systir, bróðir, jafnvel móðir eða faðir einhvers.
1. Þú skalt ekki brydda upp á umræðum um jafnrétti og kynjakúgun nema öðrum sé það þóknanlegt og þá einungis samkvæmt þeirra höfði. Bíddu eftir að dómarinn gefi þér merki um að þú megir fara inná.
2. Þú skalt ekki halda áfram að tala ef einhver úrskurðar skyndilega að þú farir með rakalaust bull. Þá hefur þú áreitt regluvörðinn. Farðu aftur á byrjunarreit.
3. Þú skalt ekki ýja að því að konur beri stundum skarðan hlut frá borði, nema þú getir sýnt fram á það með viðurkenndum hætti, t.d. á rannsóknarstofu eða með glærusýningu. Gakktu ekki heldur með þær grillur að þú hafir umboð til þess að tala af eigin reynslu. Karlar eiga nefnilega mjög bágt. Dragðu fimm spil.
4. Þú skalt ekki gera neitt sem þeir sem vita mun betur en þú geta hugsanlega túlkað sem frekju eða yfirgang og láttu ekki fyrir nokkurn mun í ljós skoðanir á kynhlutverkum, meðgöngu eða barnauppeldi án þess að ráðfæra þig fyrst við sérfræðinga. Biddu einhvern sem kann reglurnar að hafa vit fyrir þér og gefa upp á nýtt.
5. Þú skalt ekki reyna að skerða mannréttindi þeirra sem vilja kaupa áhorf eða afnot af líkamshlutum eða líkamsopum eins og þessum sem þú ert með. Þetta er ekkert persónulegt. Boys will be boys. Nú verðurðu rekinn út af.
6. Þú skalt ekki alltaf vera að misskilja allt. Þú hefur ekkert vit á klofhárum, jafnvel þótt þú sért kannski með svoleiðis. Þú myndir skilja þetta betur ef þú færir einhvern tímann út úr byrginu.
7. Þú skalt ekki reyna að láta vorkenna þér. Þú ert með kosningarétt og svona. Líttu frekar í spegil eða stígðu á vigtina. Ólsen.
8. Þú skalt ekki raska hugarró með því að ljá máls á nokkru því sem aðrir vilja hugsanlega ekki viðurkenna að sé til. Þol ei órétt (en bara af nærfærni og tillitssemi). Þú situr hjá í þessari umferð.
9. Þú skalt ekki tala lágkúrulega um þá sem líta á annað kynið sem söluvöru. Hlutgerving er bara vinnutæki. Komdu aftur þegar þú ert búinn að hafa þig til. Ólsen, ólsen.
10. Þú skalt ekki viðra sannfæringu þína nema þú hafir fengið staðfest vottorð um að skoðanirnar sem þú lætur í ljós séu öfgalausar, samkvæmt skilgreiningu þeirra sem eru mótfallnir því sem þú segir.
Það er aldeilis hressileg umræðan þessa dagana. DV egnir hverja beituna á fætur annarri fyrir femínista og Morgunblaðið hefur einnig nýlega lagt sitt af mörkum við að kveða þessa vitlausu og leiðinlegu femínista í kútinn. Konum er legið á hálsi fyrir að standa ekki saman — eins og karlar gera alltaf í öllum málum, ekki satt? Emmess nöldrar yfir því að fólk kvarti yfir kyngreiningu þeirra á ísneyslu barna, eins og ekkert sé sjálfsagðara, og ber fyrir sig að Latibær hafi riðið á vaðið með þetta bleika og bláa. Og hvað, er þá allt í lagi fyrst að einhverjir aðrir voru á undan með vitleysuna? Hvað varð um gagnrýna hugsun?
Vivian Barbot er femínisti með varalit. Mynd: Wikipedia Commons
Sem femínista, konu og móður finnst mér fávitavæðing samfélagsins löngu komin út í öfgar. Bullið sem maður veður á tíðum upp að hnjám á lífstílssíðum blaðanna er svo yfirgengilegt að mann setur hljóðan. Vissulega er margt skemmtilegt og jafnvel gagnlegt að finna á téðum síðum, en því miður hefur það viljað týnast í froðunni.
Að sjálfsögðu hljóta blaðamenn (hér á orðið við um bæði kynin; mennskan verður ekki tekin af konum) að verja hendur sínar og verk, eins og þeir hafa verið duglegir við undanfarið. Þar er vinsælt að berja á femínistum, því það er kunnara en frá þurfi að segja að femínistar eru vita smekklausir og hafa engan minnsta áhuga hvorki á fötum, snyrtivörum, hönnun, innanhússarkitektúr né nokkru sem viðkemur útliti eða heimilishaldi.
Hér gleymist eitt og annað: Mýtan um loðnu og ljótu femínistana, sem brenna brjóstahaldarana sína, ganga í mussum og gera sitt ítrasta til að vera eins ókvenlegar og þeim er unnt, er einmitt þetta, mýta. Og femínismi einskorðast ekkert við annað kynið, þetta eru ekki strákar á móti stelpum. Femínistar eru af báðum kynjum, á ýmsum aldri, með ólíkar skoðanir og fylgja mismunandi stefnum innan femínískrar hugsunar. Það er líka allt í lagi. Við þurfum ekki að vera öll eins. Við þurfum ekki að segja já og amen við öllu sem lífsstílsbloggarar samfélagsins halda fram, við höfum rétt á okkar skoðunum alveg eins og þeir. Hvort skoðanir okkar (eða þeirra) standast nánari athugun er svo önnur saga sem um hefur verið fjallað annars staðar og ekki verður farið út í hér.
Þetta með samstöðu kvenna þótti mér merkilegur punktur og eiginlega bráðfyndinn. Það er ágætt að konur standi saman um það sem máli skiptir, en að það þurfi að þýða að við gagnrýnum ekki hver aðra eða séum alltaf sammála um alla hluti er beinlínis fáránlegt. Og sú staðhæfing að karlmenn rífist aldrei sín á milli...ég held ég fari ekki nánar út í þá sálma, mér finnst þetta svo augljóst bull.
Ég er með játningu. Ég játa að ég hef áhuga á tísku og snyrtivörum (gasp!) innan nokkurn veginn skynsamlegra marka, sosum eftir efni og framboði og innihaldi buddunnar hverju sinni. Ég á það til að sauma mér föt og tapa mér á útsölum og kolfalla fyrir geggjuðum skóm eða nýjum lit á naglalakki. Mér finnst sjálfsagt og eðlilegt að konur pæli í því hvernig þær líta út og hafi á því skoðanir, ég hef hins vegar töluvert að athuga við hvernig útlit okkar er markaðsvætt. Eigi ég eldrauðan varalit á vísum stað og eitthvað þokkalegt til að hylja á mér breiðbotninn er ég nokkuð sátt, svona oftast. Nógu langan tíma tók að sætta sig við vel útilátinn stundaglasvöxtinn (takk, tískublöð). Ég skal líka játa að ég leyfi gráu hárunum að vaxa og nenni ekki alltaf að hafa mig til hvern einasta dag, en það er líka allt í þessu fína lagi. Markaðsáróðurinn er endalaus, en við verðum að muna að við þurfum ekki að sitja þegjandi undir honum.
Það er allt í lagi að gagnrýna Latabæ, eins og annað. En minnumst þess að Latibær teflir fram tveimur stúlkum, ekki einni. Auk hinnar bleikklæddu Sollu stirðu er þar grallaraspóinn Halla, en hún er hvorki klædd í bleikt né sérstaklega ýtt undir að hún sé stelpa, hún er bara ein af lötu krökkunum í bænum. Ég klæði drengina mína í bleikt við hvert tækifæri og legg áherslu á það við þá að stelpur eigi ekki einkarétt á litnum. Ég reyni að innræta stjúpdóttur minni sjálfstæða og gagnrýna hugsun og fagna því að hún spilar fótbolta. Ég nenni varla lengur að lesa blöðin út af þessari kynjamiðuðu dellu sem þau hella yfir okkur og ég vildi gjarnan sjá fleiri konur sem viðmælendur í sjónvarpinu. Það er ekki til of mikils mælst, er það nokkuð?
Að svo mæltu er ég farin að hlusta á Bogomil Font og lakka á mér táneglurnar. Þeim sem finnst ég vera slæmur femínisti er velkomið að hafa þá skoðun.
Femínisti er manneskja sem hefur áttað sig á því að jafnrétti kynjanna er ekki náð og vill gera eitthvað til að breyta því.“
Tilgangur þessarar vefsíðu er að vera vettvangur þeirra sem vilja reynast góðir femínistar í ofangreindum skilningi. Greinar, pistlar, ábendingar og hugleiðingar sem birtast hér á Knúzinu eiga það því sameiginlegt að vera í femínískum anda. Von okkar er að skrifin geti stuðlað að breytingum í átt til jafnréttis.
